The Plagiarized Portfolio

 "Ms. Katrina, sandali lang po. Papasok na po si Atty. Valderama para kausapin kayo. Siya po ang chief legal officer ng buong retail brand natin."

Nanginginig ang mga daliri ko habang hinahawakan ko yung malamig na baso ng tubig dito sa loob ng isang napaka-eleganteng board room sa ika-30 palapag ng isang luxury corporate tower sa Bonifacio Global City. Nakalatag sa harap ko ang tatlong piraso ng hawak kong sketchpad, kasama ang makakapal na print-outs ng aking personal na digital design portfolio na tatlong taon kong pinagpuyatan.

Para sa isang independent layout artist at graphic designer na katulad ko, ang bawat guhit, kulay, at konsepto na ginagawa ko ay parang sarili kong anak. Nagpapakamatay ako sa pagtatrabaho gabi-gabi sa maliit kong boarding house sa Manila, nabubuhay sa instant noodles at kape, para lang makabuo ng mga kakaibang sining na umaasa akong balang araw ay magpapasikat sa akin. Lahat ng pagod at puyat ko, tinitiis ko dahil kailangan kong buhayin ang aking maysakit na ina. Ako lang ang inaasahan niya simula nung iwanan kami ng walang awa ng tatay ko noong bata pa ako.

Pero noong isang linggo, gumuho ang buong mundo ko. Habang naglalakad ako sa loob ng isang sikat na mall, nakita ko ang pinakabagong summer clothing line ng pinakamalaking retail brand sa bansa. Pagpasok ko sa store, laking gulat ko nang makita ang mga damit na nakasabit. Ang mga pattern, ang mga geometric layout, at ang mismong pirma ng abstract art na nakaimprinta sa tela ay eksaktong kopya ng mga disenyo na nasa private digital portfolio ko na ipinasa ko sa kanila noong nakaraang taon para sa isang internship application na tinanggihan nila.

Ginamit nila ang mga gawa ko nang walang paalam, walang bayad, at walang kahit anong kredito sa pangalan ko. Binibenta nila ito sa halagang libo-libong piso habang kami ng nanay ko ay naghahabol ng pambayad sa upa ng bahay.

Hindi ako pumayag na manahimik na lang. Ginamit ko ang lahat ng lakas ng loob ko para mag-iskedyul ng isang emergency corporate confrontation kasama ang kanilang legal management team para hingin ang karapatan ko at sampalan sila ng kasong copyright infringement. Nag-antay ako ng halos dalawang oras sa loob ng silid, pilit kong pinapakalma ang mabilis na tibok ng dibdib ko habang tinitignan ang marangyang tanawin sa labas ng bintana.

Eksakto namang narinig ko ang pag-click ng heavy wooden door sa likod ko. Dahan-dahan itong bumukas.

Lumingon ako para harapin ang taong magtatanggol sana sa malaking kumpanya na nagnakaw ng mga gawa ko. Pero nung tuluyang pumasok ang lalaking suot ang napakamahaling suit at may hawak na gintong ballpen, parang tumigil ang pag-ikot ng mundo ko. Nawalan ng lakas ang mga binti ko sa tinitirikan ko.

Ang chief legal head na nakatayo sa harap ko ngayon ay hindi isang estrhero. Siya ang mismong deadbeat father na nagbenta ng aming lumang bahay, lumayas, at tuluyang nag-abandon sa aming mag-ina para lang makuha ang marangya at mayamang pamumuhay sa piling ng iba eksaktong labing-limang taon na ang nakakalipas.

Nabitawan niya ang hawak niyang folder nang magtama ang mga mata naming dalawa. Ang kaninang napaka-awtoritabyo at seryosong mukha ni Atty. Ricardo Valderama ay biglang napalitan ng matinding gulat at pamumutla. Tumingin siya sa hawak niyang profile sheet kung saan nakasulat ang pangalan ko: Katrina Santos. Ginamit ko ang apelyido ng nanay ko nung umalis siya, kaya hindi niya agad napagtanto na ang independent artist na naghahabol ng demanda sa kumpanya niya ay ang sarili niyang dugo.

"K-Katrina?" mahinang bulong niya, halos hindi lumabas ang boses sa kanyang mga labi habang dahan-dahang isinasara ang pinto ng board room para hindi marinig ng mga secretary sa labas ang usapan. "Ikaw na ba yan? Ang laki mo na... paanong naging Santos ang gamit mo?"

Ang buong dibdib ko ay napuno ng naglalagablab na galit na halo ng matinding sakit. Naalala ko bigla yung mga gabi nung bata pa ako kung saan umiiyak ang nanay ko habang nagmamakaawa sa kanya sa tapat ng pinto dahil wala kaming pambili ng gamot at pagkain, pero tinalikuran niya lang kami para sumama sa isang mayamang balo na may-ari ng mga malalaking shares sa retail industry. Ngayon, nakatayo siya sa harap ko na parang isang respetadong tao sa lipunan habang ang kumpanyang pinoprotektahan niya ay nagnakaw naman ng mga gawa ko.

"Huwag mong bigkasin ang pangalan ko na parang may pakialam ka sa akin, Atty. Valderama," malamig at direktang sagot ko, walang anino ng luha sa mga mata ko dahil tuyo na ang mga luha ko sa loob ng labing-limang taon ng pagtitiis. "Nandito ako bilang isang biktima ng pagnanakaw ng kumpanya niyo. Nandito ako para pag-usapan ang copyright infringement na ginawa ng design division niyo sa aking portfolio."

Dahan-dahan siyang lumakad patungo sa kabila ng lamesa, inilapag ang kanyang mga gamit, at pilit na ibinalik ang pormal na boses ng isang abogado, ngunit ramdam ko ang matinding panginginig sa bawat galaw niya.

"Katrina, pakiusap, maging praktikal tayo," bulong niya habang sumasandal sa swivel chair. "Ang kumpanyang ito ay pagmamay-ari ng pamilya ng kasalukuyan kong asawa. Kung itutuloy mo ang demands mo at magpapakita ka sa media, masisira ang posisyon ko rito. Pwede kitang bigyan ng pera nang patago, sabihin mo lang kung magkano ang kailangan ng nanay mo, basta pirmahan mo ang waiver na ito na nagpapatunay na ibinebenta mo na ang mga konsepto sa amin."

Natawa ako nang bahagya—isang tawa na puno ng pagka-asar at matinding insulto. Ganyan na ganyan din ang ginawa niya noon, akala niya lahat ng bagay sa mundo ay pwedeng daanin sa pirma at pera para lang matakpan ang mga maruruming desisyon niya sa buhay.

"Akala mo ba lahat ng tao katulad mo na kayang ibenta ang sariling dangal para lang sa marangyang buhay?" sabi ko habang inilalabas ko ang aking tablet mula sa bag at ipinapakita sa kanya ang isang serye ng mga screenshot na nakuha ko kagabi.

Ang hindi alam ni Atty. Ricardo, noong ipasa ko ang portfolio ko sa kanila noong isang taon, nilagyan ko ang bawat digital file ng isang lihim na electronic metadata tag at digital watermarking na direktang nakaturo sa aking personal website link at petsa ng pagkakagawa nito. Noong i-upload ng design team nila ang mga files para gawing template sa mga factory, awtomatikong nagpadala ng alert notifications ang system sa email ko na nagpapakita ng IP address ng mismong computer sa loob ng building na 'to. Mayroon akong matibay na digital evidence na hindi pwedeng baliin ng kahit sinong magaling na abogado.

"Katrina, pamilya mo pa rin ako! Huwag mo namang sirain ang buhay na binuo ko rito!" pakiusap niya, tuluyan nang nawalan ng filter ang takot sa kanyang mukha habang nakikita ang mga legal logs na hawak ko.

"Iniwan mo ang pagiging pamilya nung araw na lumayas ka, Ricardo," mariin kong sinabi habang tumatayo ako at inilalagay ang aking mga dokumento sa bag. "Hindi ako papayag sa patagong areglo. Ipinadala ko na ang buong kopya ng digital forensics na ito sa Intellectual Property Office ng Maynila at sa tatlong malalaking online news outlets kanitang alas-otso ng umaga bago ako umakyat dito sa silid mo. Sa darating na Lunes, lalabas ang opisyal na balita tungkol sa pagnanakaw na ginawa ng brand niyo."

"Masisira ang kumpanya! Mapapatalsik ako sa posisyon ko kapag nalaman ng asawa ko na may anak ako sa labas na nagdedemanda sa amin!" hysterikal na siyang tumayo, sinusubukan niyang hawakan ang braso ko pero mabilis ko itong iniwas.

"Edi mas maganda, para maranasan mo rin kung paano ang mawalan ng lahat, katulad ng iparanas mo sa amin ng nanay ko noon," tinalikuran ko siya habang binubuksan ko ang pintuan ng board room. Paglabas ko, nakita ko ang ilang senior board members na nakatayo sa hallway, nagtataka sa ingay at galit na naririnig mula sa loob. Tiningnan ko sila nang diretso at sinabi, "Ang chief legal officer niyo ay kasalukuyan nang naghahanda para sa pinakamalaking scandal ng brand niyo. Maghanda na kayo ng bagong abogado."

Lumakad ako nang mabilis patungo sa elevator habang naririnig ko ang hysterikal na pagtawag niya sa pangalan ko mula sa likod. Pagkababa ko sa lobby ng building, nakaramdam ako ng isang napakalalim at napakasarap na laya sa aking puso.

Habang sumasakay ako sa sasakyan pabalik sa aming simpleng tahanan, tiningnan ko ang sikat ng araw sa labas. Masakit na pagnakawan ka ng mga taong dapat ay nagpoprotekta sa iyo, at masakit na makita ang taong bumasag sa kabataan mo, pero ngayong gabi, napatunayan ko sa sarili ko na ang tunay na hustisya ay hindi nakukuha sa pakikipag-away o pagmamakaawa sa kanila. Nakukuha ito sa lakas ng loob na gamitin ang sarili mong galing at katotohanan para ipaglaban ang dangal mo. Malaya na ako sa nakaraan, at handa na akong bumuo ng buhay na may buong kapayapaan at tagumpay na galing sa sarili kong mga kamay.